Plan spłaty wierzycieli – jak działa?

Plan spłaty wierzycieli to etap, w którym postępowanie przestaje dotyczyć majątku, a zaczyna dotyczyć bieżących możliwości upadłego.

Co ustala sąd

Art. 370a ust. 1 Prawa upadłościowego: w postanowieniu o ustaleniu planu spłaty sąd:

1. ustala, czy upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa,
2. określa, w jakim zakresie i okresie, niedłuższym niż trzydzieści sześć miesięcy, upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności, a niewykonane w toku postępowania na podstawie planów podziału,
3. określa, jaka część zobowiązań powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu.

Trzeci punkt jest tym, po co całe postępowanie się prowadzi.

Długość planu

| Sytuacja | Okres | |---|---| | Zasada ogólna | nie dłużej niż 36 miesięcy (ust. 1) | | Niewypłacalność umyślna lub wskutek rażącego niedbalstwa | od 36 do 84 miesięcy (ust. 2) | | Spłacono ≥ 70% zobowiązań uznanych na liście | nie dłużej niż rok (ust. 3) | | Spłacono ≥ 50% | nie dłużej niż dwa lata (ust. 4) |

Do okresów tych zalicza się okres od upływu sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości do dnia zakończenia postępowania upadłościowego (ust. 5). To realnie skraca czas, przez który upadły wykonuje plan po zakończeniu postępowania.

Co wpływa na wysokość rat

Ustawa nie podaje wzoru. Sąd określa zakres obowiązku spłaty, uwzględniając sytuację upadłego. W praktyce znaczenie mają możliwości zarobkowe, koszty utrzymania i liczba osób pozostających na utrzymaniu.

Warto pamiętać o art. 63 ust. 1a i 1b, które wyłączają z masy część dochodu — konstrukcja postępowania zakłada, że upadły musi mieć z czego żyć.

Umorzenie bez planu spłaty

Ustawa przewiduje również ścieżkę umorzenia zobowiązań bez ustalania planu spłaty. Art. 369 ust. 3 wskazuje jednak, kiedy sąd taki wniosek oddala:

• gdy upadły doprowadził do niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności przez trwonienie majątku albo celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań,
• gdy w okresie dziesięciu lat przed złożeniem wniosku prowadzono wobec niego postępowanie upadłościowe z umorzeniem całości lub części zobowiązań,

chyba że uwzględnienie wniosku uzasadniają względy słuszności lub względy humanitarne.

Po wykonaniu planu

Art. 370f ust. 1: po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i umorzeniu zobowiązań niewykonanych w wyniku jego wykonania.

Umorzenie nie obejmuje zobowiązań wymienionych w ust. 2 — m.in. alimentacyjnych, grzywien, obowiązku naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa oraz zobowiązań umyślnie nieujawnionych.

Co to znaczy praktycznie

Plan spłaty nie jest karą ani formalnością. To ustalony sądownie, ograniczony w czasie wysiłek, po którego wykonaniu pozostała część zobowiązań objętych postępowaniem może zostać umorzona. Jego długość zależy w dużej mierze od ustaleń co do przyczyn niewypłacalności i od poziomu zaspokojenia wierzycieli.

Źródła i podstawa opracowania

Prawo upadłościowe (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 913), art. 63 ust. 1a i 1b, art. 369 ust. 3, art. 370a, art. 370f. Stan prawny: wrzesień 2026 r.